Με αφορμή τη Διεθνή Ημέρα Μουσείων 2026 και το φετινό θέμα «Τα Μουσεία Ενώνουν τον Κόσμο», το Ναυτικό Μουσείο της Ελλάδος, σε συνεργασία με την Πολιτιστική Ομάδα "Αρχιπέλαγος", πραγματοποίησε με επιτυχία εκδήλωση αφιερωμένη στο παραδοσιακό επάγγελμα του σφουγγαρά.
Το κοινό είχε την ευκαιρία να «βουτήξει» στον κόσμο των σφουγγαράδων της Καλύμνου και να γνωρίσει μία μοναδική ναυτική παράδοση του Αιγαίου, άρρηκτα συνδεδεμένη με το ταξίδι, τον κίνδυνο, τη δύναμη της ανθρώπινης αντοχής και τη ζωή στη θάλασσα.
Τα ιδρυτικά μέλη της Πολιτιστικής Ομάδας «Αρχιπέλαγος» και μέλη του Ναυτικού Μουσείου της Ελλάδος, κα. Ευδοκία Βουβάλη και κ. Νίκος Παπαδόπουλος, παρουσίασαν με εύληπτο τρόπο το ταξίδι ενός καλύμνικου σπογγαλιευτικού πλοίου, τις τοπικές παραδόσεις της σπογγαλιείας, τον «χορό του μηχανικού», τη νόσο των δυτών, καθώς και τα είδη, τη φυσιολογία και τις χρήσεις των φυσικών σπόγγων από την αρχαιότητα έως σήμερα.
Ιδιαίτερη στιγμή της εκδήλωσης αποτέλεσε η προσφορά ενός φυσικού σπόγγου από τη συλλογή του κ. Χάρη Τζάλα, Προέδρου του Ινστιτούτου Προστασίας Ναυτικής Παράδοσης, προς την ομάδα «Αρχιπέλαγος». Το σφουγγάρι προέρχεται από την περιοχή του ναυαγίου του αρχαίου πλοίου της Κερύνειας, αναδεικνύοντας με συμβολικό τρόπο τη διαχρονική σύνδεση της σπογγαλιείας με την ενάλια αρχαιολογία.
Παράλληλα, ο ιατρός και μέλος του Ναυτικού Μουσείου της Ελλάδος, κ. Αλέξανδρος Κοκκινίδης, Αντιναύαρχος (ΥΙ) Π.Ν. ε.α., πραγματοποίησε σύντομη παρέμβαση εμπλουτίζοντας τη συζήτηση σχετικά με τη νόσο των δυτών, προσφέροντας μια επιστημονική προσέγγιση στο φαινόμενο.
Η εκδήλωση ανέδειξε μια σημαντική πτυχή της ελληνικής ναυτικής παράδοσης, συμβάλλοντας ουσιαστικά στη σύνδεση της πολιτιστικής μνήμης με τη σύγχρονη γνώση και ευαισθητοποίηση γύρω από τη θαλάσσια κληρονομιά.

Το Ναυτικό Μουσείο της Ελλάδος διοργάνωσε το ΙΔ΄ Πανελλήνιο Συνέδριο Ναυτικών Μουσείων που πραγματοποιήθηκε στις 24 και 25 Απριλίου 2026, στο κτίριο του μουσείου στη Μαρίνα Ζέας στον Πειραιά.

Με ειδική θεματική «Από το Παρελθόν στο Παρόν: Σύγχρονες Μουσειακές Πρακτικές στην Παρουσίαση της Ναυτικής Πολιτιστικής Κληρονομιάς», το συνέδριο έφερε στο επίκεντρο τον ρόλο των ναυτικών μουσείων στη σύγχρονη εποχή και την ανάγκη επαναπροσδιορισμού της σχέσης τους με το κοινό. Στόχος της διοργάνωσης ήταν η ενίσχυση της συνεργασίας και της δικτύωσης μεταξύ των ελληνικών ναυτικών μουσείων, καθώς και η ανταλλαγή εμπειρίας και καλών πρακτικών για τη διατήρηση και ανάδειξη της ναυτικής μας κληρονομιάς.

Στις εργασίες συμμετείχαν εκπρόσωποι ναυτικών μουσείων, πολιτιστικών φορέων και ιδρυμάτων από όλη την Ελλάδα και το εξωτερικό. Την ειδική θεματική ανέπτυξαν, στο πλαίσιο της 1ης συνεδρίας, πανεπιστημιακοί και επαγγελματίες επιστήμονες από τον χώρο των μουσείων, με έμφαση σε ζητήματα όπως η ψηφιοποίηση, η αξιοποίηση νέων τεχνολογιών και η ενίσχυση της εμπειρίας του επισκέπτη. Κεντρικοί ομιλητές της ενότητας ήταν ο Διευθυντής των Royal Museums of Greenwich, κ. Paddy Rodgers, και ο Διευθυντής του Museo Naval Madrid, Dr Captain Juan Escrigas Rodríguez.
Την Πολιτιστική Ομάδα "Αρχιπέλαγος", εκπροσώπησε ο κ. Νικόλαος Παπαδόπουλος

Φωτογραφίες : Βασιλεία Παρίσση, Νίκ. Παπαδόπουλος

Μετά από πρόσκληση της Ένωσης Αποστράτων Αξιωματικών Ναυτικού (ΕΑΑΝ) -  Παράρτημα Κρήτης και του Δήμου Χανίων, πραγματοποιήσαμε την Παρασκευή 13 Μαρτίου την προβολή του αφιερώματός μας με τίτλο "Ελεύθερον το Εύψυχον - η Ιστορία του Α/Τ ΑΔΡΙΑΣ", στο Μεγάλο Αρσενάλι (Κέντρο Αρχιτεκτονικής Μεσογείου- ΚΑΜ).
Στον υπέροχο χώρο του ΚΑΜ, ο οποίος γέμισε από νωρίς, μας προλόγισε ο Πρόεδρος της ΕΑΑΝ - Παράρτημα Κρήτης, Υποναύαρχος ε.α. κ. Λυμπεράκης Νεκτάριος και στην συνέχεια ακολούθησε η παρουσίαση του αφιερώματός μας.
Την εκδήλωση τίμησαν με την παρουσία τους, η Υφηπουργός Μετανάστευσης & Ασύλου κα Σέβη Βολουδάκη, ο Βουλευτής Χανίων κ. Αλέξανδρος Μαρκογιαννάκης, ο Δκτής του Ναυστάθμου Κρήτης Αρχιπλοίαρχος κ Δούρος Αθανάσιος (ΠΝ), ο Αρχιεπιστολέας του ΚΕΝΑΠ (Κέντρο Εκπαίδευσης Ναυτικής Αποτροπής) , Πλοίαρχος κ. Χαϊδεμενάκης (ΠΝ) και εκπρόσωποι της τοπικής Αυτοδιοίκησης.

Απόκριες και αποφασίσαμε να συνδυάσουμε ένα γρήγορο Σαββατοκύριακο "αναψυχής" στην Βενετία, με μια οφειλόμενη επίσκεψη σ' ένα "άγνωστο" για πολλούς ίδρυμα, που όμως επιτελεί σημαντικότατο έργο στον Πολιτισμό (και όχι μόνον).
Ελληνικό Ινστιτούτο Βυζαντινών και Μεταβυζαντινών Σπουδών Βενετίας !
Περνῶντας από την Ponte dei Greci (γέφυρα) πάνω από το Rio dei Greci (κανάλι) , πρώτα συναντάμε το ινστιτούτο και το Μουσείο Εικόνων , με καταπληκτικές Βυζαντινές εικόνες. Λίγο πιο δίπλα ο Ελληνικός Ιερός Ναός του Αγίου Γεωργίου (San Giorgio dei Greci) του 15ου αιώνα. Με καταπληκτικές αγιογραφίες από τον Ιωάννη τον Κύπριο και τον Μιχαήλ Δαμασκηνό, υπήρξε σημαντική επιρροή στην τεχνοτροπία του Κρητικού Δομίνικου Θεοτοκόπουλου που ζούσε εκείνη την περίοδο στην Βενετία.
Καταλήξαμε στο Ελληνικό Ινστιτούτο Βυζαντινών & μεταβυζαντινών Σπουδών, να θαυμάζουμε ανάμεσα στα τόσα υπέροχα εκθέματα, τον περίφημο Κώδικα 5 (Codex V) .
Ο Κώδικας 5, απετέλεσε μαζί με άλλα βέβαια σπάνια χειρόγραφα, πηγή του "πυρήνα" της τεκμηρίωσης της ελληνικότητας της "Βράκας" , όταν καταθέσαμε την "Παρουσίαση - τεκμηρίωση της Ιστορικής παρουσίας του Βρακοφόρου του Αιγαίου" στην Προεδρία της Δημοκρατίας, ώστε να μπορέσει να γίνει στην συνέχεια ΔΕΚΤΗ η ΕΝΤΑΞΗ της Στολής του Βρακοφόρου του Αιγαίου στις στολές της Προεδρικής Φρουράς !
Μετά από την συζήτηση για το θέμα αυτό με τον Πρόεδρο  του Ινστιτούτου Δρ. Κουκουσά, το "πανομοιότυπο" (Facsimile = ακριβές αντίγραφο) του χειρόγραφου Κώδικα 5 (Codex V, 14ος Αιώνας) με την αφήγηση του ιστορήματος της ζωής του Μ. Αλεξάνδρου με τίτλο «Διήγησις εξαίρετος και όντως θαυμασία του κοσμοκράτορος Αλεξάνδρου του βασιλέως», είναι πλέον το καινούργιο απόκτημά μας, από την επίσκεψή μας στο Ινστιτούτο ...